غريب و نامانوس همچون تهران

تهران ما- شايد سخنان چارلز ادوارد ژان نرت- گریس معروف به لوكوربوزيه مي‌تواند طليعه گفتارمان باشد هنگامي كه گفت:«اين شهرها با بي‌نظمي‌ها و انحطاطشان به ما توهين مي‌كنند و ما را به تمسخر مي‌گيرند. اين شهرها ارزش اين دوران را ندارند و ديگر لياقت ما را ندارند. ما بايد جهاني تازه‌تر و مبتني بر نيازها و خواست‌هايمان بنا كنيم.» او سخن از سرزمين‌هاي دوزخي سردي به ميان آورد كه شباهتي به زيستگاه‌هاي بشري ندارند. شهرها در دوران مدرن و از هنگامي كه به جهان جديد و ماشين زده معاصر پرتاب شدند ديگر محملي براي آرزوهاي بشر قلمداد نمي‌شوند. شايد او و بسياري از متفكران و انديشمندان حوزه‌هاي شهري كمتر به شهرها به مثابه محلي براي زندگي و آرامش انسان‌ها قائل باشند. تصويري هيولا گونه از سرزمين‌هايي كه به تعبير تي اس اليوت سرزمين هرز شده‌اند و در ازدحام بي رحمانه دود و آهن گرفتار آمده‌اند مسلما نمي تواند جايگاه مناسبي باشد براي زندگي انسان‌هايي كه بر جهان حكمران شده‌ و توانسته‌اند با قدرت علم جهان پيرامونش را به سلطه خود درآورد. شايد هيچگاه تا به اين اندازه سرزمين و موطن آدميان با آنان غريبه نبود كه امروز. شهرها ديگر جايي براي زندگي نيست. نمي‌توان اين ساخته‌ دست بشر را به مانند سالهاي دور كه تصور مي‌رفت رام و آرام در دستان پر توان علم ديد. بلكه امروزه شهرها به مكاني ناامن كه بر روح و روان ساكنانش به ناگاه يورش مي‌برد تبديل شده‌است و در اين ميان تلاش عده‌اي كه مي‌خواهند اين سرزمين‌هاي دوزخي را به مامني براي شهروندان تبديل كنند شايد قابل توجه باشد. تهران نيز چه از آنروز كه باروهاي شاه طهماسبي بر گرد آن تنيده‌ شده بود و چه روزهايي كه دارالخلافه نام گرفته بود و حتي امروز كه مساحت اين شهر به بيش از 700 كيلومتر رسيده است سرنوشتي جز اين نداشت. اين شهر در طول تمام روزهايي كه بر آن گذشت تصويري نامانوس از خود به جا گذاشت و امروزه به بزرگترين تهديد ساكنانش تبديل شده است. اما در اين ميان اگر بخواهيم اين شهر را به عنوان شهري براي همه ساكنانش قلمداد كنيم چندان به نتيجه نمي‌رسيم. چرا كه به تعبير صمد ذواشتياق، تهران در دوران‌هاي مختلف براي هيچ يك از ساكنانش طراحي نشد. اين شهر نه براي جوانان و نه براي سالمندان و نه حتي براي افراد معلول ساخته نشده است. تهران به مانند بسياري از شهرهاي بزرگ جهان تنها براي عده‌اي كه در حال فعاليت اند طراحي شده و تنها همين تعداد معدود هستند كه مي‌توانند از امكانات شهر استفاده كنند.